Dr. Tanju YILDÖN & Tıp Bilim Eğitimi

Yeterli miktarda kolesterolün bulunduğu bir vücut ortamında SREBP-2’ye bağlanarak onu inaktif durumda tutan madde; SCAP


SCAP' nin Diğer isimleri; Sterol regulatory element-binding protein cleavage-activating protein,  SREBP cleavage-activating protein ' dir.




KOLESTEROL SENTEZİNİN DÜZENLENMESİ


Kolesterol sentezinde hız kısıtlayıcı enzim HMG KoA Redüktazdır. Hücreler LDL’yi reseptör aracılı endositoz ile hücreye alırlar. Hücre içinde kolesterol elde edilmiş olur. Bu kolesterol Açil- kolesterol: açil transferaz (ACAT) enzimi ile esterleştirilir ve depolanır.

Hücre içinde artan kolesterol miktarı ve sentez sırasında artan mevalonat, HMG KoA Redüktaz enzimini inhibe ederek kolesterol sentezini azaltırlar. Ayrıca ER da bir integral protein olan HMG KoA Redüktaz, kolesterol sentezi çok arttığında insülinle indüklenen gen ürünü ile bağlanır(INSIG) ve sitoplazmaya geçip yıkılır. Yine statin grubu ilaçlar, HMG KoA Redüktaz inhibitörleridirler. Bu ilaçların kullanımı ile hücrede kolesterol sentezi azalır. Hücre ihtiyacı olan kolesterolü kandan alabilmek için LDL reseptörlerinde upregülasyona gider. Böylece kandaki kolesterol hücre içine çekilmiş olur. İnsülin kolesterol sentezini arttırır.

AMPK fosforilasyon ile enzimi inhibe eder.SREBP-2 serbest olduğunda nükleusa gidip kolesterol sentez enziminin hızını arttıran transkripsiyon faktörüdür. DER de SCAP ile bağlanmış halde inaktif bulunur. Kolesterol azaldığında SCAP+SREBP2 golgiye gider ve ayrılırlar. SREBP serbest kalır ve nükleusa gidip enzimin transkripsiyonunu indükler.

Ayrıca tokluk ve insülin hakimiyetinde indüklenen SREBP 1c de HMG KoA redüktaz transkripsiyonunu indükler.